آییننامه و برنامه حزب استقلال
شناسه:
مانیفست رهایی
«آییننامه و برنامه حزب استقلال کوردستان»
طراحی و تنظیم:
مرکز رسانهای کوردناسیون
www.kurdnation.com
تولید:
مرکز مطبوعاتی حزب استقلال کوردستان
kurdnational@gmail.com
چاپ و انتشار:
کوردناسیون – ۲۰۲۶
برنامه و آییننامه حزب استقلال کوردستان
مانیفست رهایی
مقدمه
ملت کورد یکی از کهنترین ملتهای خاورمیانه است و تا آنجا که تاریخ به یاد میآورد، ساکن کوردستان بوده و هست.
ملت کورد، با وجود آنکه کشورش، کوردستان، اشغال شده است، شخصیت و سنتهای ملی خود را تا امروز از نابودی حفظ کرده است.
کوردستان در همه زمانها، منطقهای مهم و برجسته در خاورمیانه شناخته شده است.
بیتردید، افزون بر ثروتهای زیرزمینی و رویزمینی کوردستان، موقعیت راهبردی کوردستان سبب شده است که چشم طمع کشورهای اشغالگر پیرامون و قدرتهای بزرگ صاحب منافع به آن دوخته شود و تلاش کنند آن را به پایگاه و جایگاه خود تبدیل کنند.
اشغالگران کوردستان، یعنی فارس، ترک و عرب، مرزهای خود را بر خاک مقدس کوردستان ترسیم کردهاند و کوردستان تا امروز نیز زیر محاصره آنان باقی مانده است. با وجود حملات پیاپی کشورهای محاصرهگر برای اشغال این منطقه مهم، کوردستان کموبیش در برابر اشغالگران مقاومت کرده و خود را از نابودی حفظ نموده است.
کوردستان، مانند بسیاری از سرزمینهای دیگر، در جریان حمله نیروهای عرب مسلمان به مردم و حکومتهای دیگر اشغال شد و پس از کشتار و خونریزی فراوان، دین اسلام با زور شمشیر بر بخش بزرگی از مردم کوردستان تحمیل گردید. در نتیجه، کشور کوردستان مرزهای پیشین خود را از دست داد و به امپراتوری اسلامی افزوده شد. این رویداد چنان مهم و اثرگذار بود که آثار آن هنوز پس از هزار سال نیز آشکار و قابل مشاهده است.
استقرار دین اسلام در جامعه کوردی و تبدیل کوردستان به بخشی از امپراتوری بزرگ اسلامی عرب، اگر از یک سو همه قدرتهای داخلی را از بزرگان و حاکمان کوردستان نگرفت و تا اندازهای در زیر نظارت خلیفه اسلامی نوعی نیمهاستقلال برای آنان باقی ماند، از سوی دیگر اسلام چرخه و روند زندگی اجتماعی، اخلاق و رفتار کوردی را دگرگون کرد؛ بهگونهای که جامعه را با خود بیگانه ساخت و اندیشه میهندوستی و احساس خودبودگی را در آن تضعیف نمود.
هنگامی که در پایان سده یازدهم میلادی، قدرت ترکهای مسلمان آسیای کوچک گسترش یافت و بهآرامی جای امپراتوری اسلامی عرب را گرفت، راه برای برپایی امپراتوری اسلامی عثمانی هموار شد؛ تا آنجا که در میانههای سده چهاردهم، قدرت بخش بزرگی از ملتهای مسلمان به دست ترکهای عثمانی افتاد.
با تشکیل و تثبیت امپراتوری عثمانی، جنگ و کشمکش قدرت میان صفویان ـ بازماندگان ترکهای سلجوقی در سرزمین فارس، یعنی ایران ساختگی کنونی ـ و ترکهای عثمانی، به عنوان دو قدرت بزرگ اسلامی، آغاز شد.
هر یک از این دولتها، به قصد جهانگشایی در سرزمینهای ملتهای مسلمان و به نام خلافت مسلمانان، حمله و یورش به یکدیگر را آغاز کردند. جنگی طولانی و ویرانگر همه منطقه و سرزمینهای ملتهای مسلمان را فرا گرفت و ملت کورد و کوردستان نیز در میان این جنگهای خانمانبرانداز گرفتار شدند. کوردها بنا بر اوضاع و شرایط و بر پایه باورهای دینی، برای بهرهبرداری از دشمنی میان این دو قدرت بزرگ و برای رهایی خود، گاهی در کنار قدرت صفوی و بسیاری اوقات در کنار قدرت ترکهای عثمانی علیه صفویان جنگیدند.
سرانجام جنگ و اختلاف میان عثمانی و صفوی فروکش کرد و بهتدریج راه گفتوگو میان آنان گشوده شد؛ تا آنکه در سال ۱۵۱۴ میلادی به سازش رسیدند و پیمان «چالدران» را امضا کردند.
یکی از اهداف پیمان چالدران میان عثمانیها و صفویان این بود که کوردستان را میان خود تقسیم کنند. در حقیقت، هدف اصلی پیمان چالدران تقسیم کشور ما بود. از آن زمان کوردستان برای نخستینبار بهصورت عملی تقسیم شد و ملت کورد زیر یوغ بردگی و فرمانبرداری صفوی و عثمانی قرار گرفت.
از زمانی که «استعمار» پدیدار شد، جهان را میان خود تقسیم کرد و سپس جای خود را به امپریالیسم داد، و تا امروز که قدرتهای بزرگ جهانی صاحب سلطهاند، کوردستان به بخشی از بازار و میدان استعمار و قدرتهای بزرگ وارث آن تبدیل شده است. از همان دوران، ملت کورد بهطور کلی و زحمتکشان کوردستان بهطور خاص ـ که اکثریت ملت کورد را تشکیل میدهند ـ زیر ستم ملی قرار گرفتهاند.
همزمان با تقسیم کوردستان میان عثمانیها و صفویان، مبارزه رهاییبخش ملت کورد آغاز شد.
مبارزه رهاییخواهانه ملت کورد، که همواره برای رهایی نهایی و استقلال شعلهور شده است، در آغاز ویژگیهای خاص خود را داشت. این مبارزه از جامعه عقبمانده کوردی زمان خود سرچشمه میگرفت و دارای سازمان و تشکیلات سیاسی آنچنانی نبود که بتواند پایهای برای انقلابی متحد، همهجانبه و سازماندهنده تودههای تشنه رهایی ملت کورد باشد؛ استراتژی و تاکتیک ملی خود را داشته باشد، جنبش را به سوی پیروزی ببرد و از خطا و فریب حفظ کند. هر بار، با وجود ازخودگذشتگی و فداکاری بیحد مردم کوردستان، جنبشهای رهاییخواهانه در برابر اشغالگران کوردستان شکست خورده و در خاک و خون فرو رفتهاند.
شایان ذکر است که در همه این برخاستنها و فرو افتادنها، احساس رهایی ملی هرگز فرو نریخته است و جنبش رهاییخواهی ملی هر زمان که فرصت و امکانی به دست آورده، دوباره سر برآورده و آغاز شده است.
در دوران نوین، مبارزه رهاییخواهانه ملت کورد دستخوش دگرگونی شده است. مبارزه، همزمان با تغییرات اجتماعی ملتهای منطقه بهطور کلی، در کوردستان نیز قالب و چارچوب تازهای به خود گرفته و از شکل و فرم کهنه گذشته خود رها شده است. این دگرگونی بهویژه در سده گذشته آشکار بوده است. در این دوره، سازمانها و تشکلهای سیاسی کورد در بخشهای مختلف کوردستان پدید آمدهاند و رهبری جنبش رهاییخواهی ملی که در گذشته در دست رؤسای عشایر و مردان صاحب قدرت کوردستان بود، دیگر در دست آنان نمانده است. سازمانهای سیاسی رهبری و اداره مبارزه ملت کورد را بر عهده گرفتهاند.
ملت ستمدیده کورد، که برای آزادی و رهایی خود کمتر از هیچ ملت دیگری تلاش نکرده و در این راه از هیچ ملت دیگری در جهان کمتر زیان مالی و جانی ندیده است، با وجود دههها حرکت روند رهایی ملی، هنوز کوردستان برده و زیر سلطه است و به حقوق انسانی و ملی خود نرسیده است.
تنها پس از جنگ جهانی دوم، تاریخ نوین جنبش رهاییخواهی ملی کورد، آن هم برای مدتی کوتاه، در کوردستان زیر سلطه و اشغال ایران، یعنی شرق کوردستان، شرایطی یافت که بتواند استقلال و حاکمیت خود را بر بخشی از میهن خویش، در قالب دولت مستقل کوردستان به رهبری پیشوا قاضی محمد اعلام کند. متأسفانه عمر دولت جمهوری کوردستان بسیار کوتاه بود و بیش از یازده ماه نپایید. آن شرایط سیاسی که عامل مهمی در برافراشته شدن پرچم جمهوری کوردستان بود، یعنی حضور نیروی نظامی اتحاد شوروی در منطقه و پشتیبانی سیاسی اتحاد شوروی از تشکیل دولتی کوردی بر پایه منافع خود، دستخوش تغییر شد. از یک سو اتحاد شوروی از وعده و پشتیبانی خود از دولت تازهتأسیس جمهوری کوردستان عقبنشینی کرد و با سازش با دولت ایران، به امید گرفتن امتیاز نفتی در ایران، خود را کنار کشید؛ و از سوی دیگر، مخالفت آمریکا و انگلیس با تشکیل دولت کوردی سبب شد دولت جمهوری کوردستان از میان برود و آرزوی دیرینه ملت کورد، که تازه در آستانه تحقق بود، بار دیگر ناکام بماند.
علت آنکه جنبش رهاییخواهی کوردستان، با وجود مبارزهای پیگیر، هر بار شکست خورده است، به عوامل و فاکتورهای گوناگون بسیاری وابسته است. در اینجا تنها به دو فاکتور اشاره میکنیم که از همه مهمتر و آشکارترند.
یکی از این فاکتورها با وضعیت ژئوپولیتیکی بینالمللی و موقعیت جغرافیایی کوردستان پیوند دارد؛ به این معنا که کوردستان کشوری تقسیمشده است و از همان آغاز، دولتهای بزرگ صاحب منافع در منطقه، بهویژه انگلستان و فرانسه، نقشهکش تقسیم کوردستان بودند. به همین شکل، پس از آن نیز در همه روند تجزیه و بازسازی کشورها و ملتهای منطقه، همانها بهویژه قدرت انگلیس، اثرگذار و پیشقدم در تقسیم کشور و ملت ما میان ایران، عراق، ترکیه و سوریه بودند.
در چنین شرایطی که کشور ما به چهار بخش تقسیم شد و بخش بزرگ و مهمی از مرزهای چهار دولت قدرتمند منطقه بر حساب کشور و ملت ما شکل گرفت، تقسیمکنندگان کوردستان همراه با اشغالگران، با همه شیوهها و ابزارهای سرکوب، از فریب و نیرنگ گرفته تا تبر و داس و تا بمباران شیمیایی، در برابر مردم برده و زیر سلطه ما ـ که در همان حال حقخواه و رهاییطلباند ـ ایستادهاند و روند رهایی ملی ما از گرهها و پیچیدگیها رها نشده است.
فاکتور مهم دیگر در این زمینه به سازمانهای سیاسی کوردستان مربوط میشود که در سالهای پس از جمهوری کوردستان شکل گرفته و در میدان مبارزه مشارکت داشتهاند. نقش این سازمانهای سیاسی تا امروز، در دیدگاهها، تعیین و طرح شعارهای استراتژیک و شعارهای روزانه و تاکتیکی خیزشهای ملی کورد، راهحلهای آنان برای مسائل و رهایی و رسیدن به هدف ملت کورد، و همچنین اختلافات و دوگانگیها تا سطح جنگ برادرکشی، مشکلات را آنقدر پیچیده و درهم کرده است که در دور ماندن ما از هدف، کمتر از فاکتور مهم پیشین نبوده است.
در واقع، مبارزه رهاییخواهانه ملت کورد در دوران کنونی، در مقایسه با انقلابهای پیشین، اگرچه از بسیاری جهات بر پایه دگرگونی جامعه کوردی تا اندازهای به سود پیشرفت گام برداشته، اما از نظر تدوین شعارها و اهداف ملی ـ یعنی رهایی نهایی و استقلال کوردستان ـ به عقب بازگشته است.
این عقبنشینی در شعار مبارزه ملی امروز ما بسیار آشکار است. یعنی آن سازمانهای سیاسی این دوران که رهبری جنبش را در دست دارند، بخش زیادی از آنان شعار رهایی نهایی و استقلال را کنار گذاشتهاند و به جای آن، شعار خودمختاری، فدرالیسم و کنفدرالیسم دموکراتیک را در جنبش رهاییخواهی ملت کورد رایج کردهاند. ابداع شعار خودمختاری، فدرالیسم و کنفدرالیسم دموکراتیک و تلاش برای جا انداختن این شعارها از سوی نیروهای سیاسی دوران نوین، ابداعی بوده که ملت کورد را از هدف اصلی، یعنی استقلال کوردستان، دور کرده است. این ابداع نهتنها نتوانسته جایگزین و آلترناتیوی برای حل مسئله کورد و رسیدن به اهداف ملی باشد، بلکه در بسیاری موارد خود به گرهی کور و یکی از عوامل باقی ماندن ملت ما بهصورت تقسیمشده و زیر سلطه در کشور خود تبدیل شده است. این ابداع همچنین در سطح و میدان بینالمللی افق مسئله کورد را تاریکتر و پیچیدهتر کرده است.
در نتیجه استمرار این اشغالگری و زیرسلطهبودن، رشد اقتصادی و پیشرفت اجتماعی در کوردستان مختل و درهمریخته شده و اجازه رشد نیافته است. ثروت و داراییهای رویزمینی و زیرزمینی به غارت اشغالگران رفته است. تلاش برای ذوبکردن و نسلکشی ملت ما از طریق ضربه سیستماتیک و مستقیم به بنیادهای ملی مانند زبان، فرهنگ، تاریخ و جغرافیا و تغییر جمعیتشناسی کوردستان انجام شده است. منابع آب، که امروز در جهان یکی از مهمترین و باارزشترین منابع است و اثر مستقیم در روابط دارد، به غارت میرود و مسیر رودخانهها و چشمههای کوردستان به بیرون از کوردستان تغییر داده میشود. کشاورزان و بخش کشاورزی و بهطور کلی کوردستان از آن محروم میشوند. محیط زیست کوردستان تخریب میشود و کشور ما به زبالهدان پسماند اتمی قدرتهای بزرگ تبدیل میشود که تأثیر و پیامد درازمدت بر محیط زیست و مردم کوردستان خواهد داشت و دهها بیماری کشنده و درمانناپذیر از آن به بار میآید.
بنابراین، از این دیدگاه:
کوردستان کشوری اشغالشده و مستعمره است که میان ترکیه، ایران، عراق و سوریه تقسیم شده است.
مبارزه رهاییخواهانه نهایی ملت کورد در راه استقلال، مبارزه و تلاشی مشروع و انسانی است و در همان حال تنها راه مبارزه است.
رشد و توسعه جامعه عقبمانده ملت کورد تنها در پیوند با رهایی، اتحاد دوباره ملی و پیشرفت اقتصادی و اجتماعی در کوردستانی مستقل ممکن است.
مبارزه در کوردستان، مبارزهای برای رهایی نهایی است و تضاد اصلی، تضاد میان ملت کورد در کوردستان اشغالشده و اشغالگران کوردستان است.
مسئله و موضوع کورد از راه جنبش دموکراتیک درون کشورهای اشغالگر کوردستان حل نمیشود و با برچیدن اشغالگران از کوردستان و پاککردن آثار اشغالگری و عقبماندگی پیوند دارد.
مبارزه رهاییخواهانه ملت کورد، مبارزهای انسانی، آزادیخواه، دموکراتیک و پیشرو است؛ مبارزهای برابریخواهانه علیه واپسماندگی، ارتجاع و استثمار انسان به دست انسان.
مبارزه رهاییخواهانه ملت کورد دوست و پشتیبان حقوق برابر و متقابل میان ملتهاست، به دوستی و احترام دوجانبه باور دارد و برای صلح جهانی دور از زورگویی و سلطه تلاش میکند. در همان حال از فرصتطلبی و اپورتونیسم دور است و در برابر ملت خود مسئول است.
وحدت ملی و پافشاری بر رهایی نهایی، دموکراسی در همه عرصههای ملی، اجتماعی و فردی و مانند آن، عواملیاند که سبب رشد و بلوغ ملتهای زیر ستم و اشغالشده برای بهدستآوردن حقوقشان میشوند و ضامن پیروزی آنان در همه مراحل مبارزهاند.
دوران کنونی، دوران رهایی و استقلال ملتهای جهان است؛ دوران پایان سلطه اشغالگران است.
ضرورت دفاع از خود، جلوگیری از ذوب ملی ملت ما، نگاه ارزیابانه و انتقادی به اکنون و گذشته مبارزه ملیمان، باور استوار به پیروزی و رسیدن به مرحله رهایی نهایی ملت کورد، و بهمنظور انجام وظیفه ملی ملت کورد در این دوران و کسب سربلندی سیاسی برای کوردستان، حزب استقلال کوردستان پا به میدان مبارزه گذاشته است.
کوردستان کشوری است که بر پایه نقشه قدرتهای بزرگ صاحب منافع در منطقه، پس از جنگ جهانی اول برای بار دوم اشغال و تقسیم شده است. این اشغال و تقسیم در شکلها و قالبهای نظامی، سیاسی، اقتصادی و فرهنگی آشکار است و از راه رژیمهای اشغالگر ترکیه، ایران، عراق و سوریه تا امروز ادامه دارد. نتیجه این اشغال سبب شده است که کوردستان در این دوره طولانی، آتشفشانی شعلهور از مبارزه انقلابی و رهاییخواهانه ملت کورد باشد؛ از همین رو به نتیجه رسیدن مبارزه در این بخش از خاورمیانه با سازوکاری مناسب، از هر جای دیگری مساعدتر است.
در نتیجه اشغال کوردستان، رشد طبیعی اقتصادی و اجتماعی جامعه کوردستان دچار اختلال شده و کوردستان به بازار فروش کالاها و محصولات صنعتی ملت اشغالگر تبدیل شده است. رشد و پیشرفت طبیعی و آزاد اقتصادی و اجتماعی کوردستان تنها و تنها در سایه رهایی و استقلال کوردستان تأمین میشود.
جنبش رهاییخواهی کوردستان و تضاد اصلی در کوردستان، از راه جنبش دموکراتیک درون کشورهای اشغالگر حل نمیشود و اهداف آن تحقق نمییابد. تلاش برای سازماندهی تودههای کوردستان و حل تضاد اصلی از راه هر نوع سازمان سراسری در سطح کشورهای اشغالگر کوردستان به معنای جدا کردن بخشی از جنبش رهاییخواهی کوردستان و پیوند دادن آن بخش از کوردستان به پدیدهای بیرونی است. بر این اساس، هر راهحلی از این نوع، راهحلی فرعی و نیمهکاره است و راهحل نهایی تنها از خاک کوردستان ممکن است.
جنبش رهاییخواهی کوردستان، جنبش مشروع یک ملت اشغالشده هفتاد میلیونی است که برای رهایی و سربلندی ملی ملت خود تلاش میکند و در ارزیابی نهایی، ماهیتی دموکراتیک و انقلابی دارد و علیه هر نوع اشغال و ستم است. در سطح جهانی، خود را دوست همه نیروهای رهاییخواه و پیشرو میداند و در این زمینه باید استقلال خود را بهطور کامل حفظ کند. هر نوع رابطه و دوستی باید بر پایه احترام دوجانبه و باور به اهداف رهاییخواهانه جنبش کوردستان باشد که همان استقلال کوردستان است؛ این دوستی باید آشکار و روشن باشد. هرگونه دوستی و رابطه با اشغالگران کوردستان برای منافع تنگ حزبی، در نهایت به زیان جنبش کوردستان است. از دیدگاه ما، چنین روابطی مجاز نیست.
تضاد اصلی در کوردستان، همان تضادی است که به محرک و دیناموی مبارزه سیاسی و اجتماعی مردم کوردستان تبدیل شده است؛ این تضاد، تضاد میان مردم کوردستان و اشغالگران است. این مبارزه، مبارزه ملی کوردها علیه سیاست اشغال و عقبماندگی اجتماعی، ذوب ملی و برای زدودن آثار اشغال و عقبماندگی کوردستان است. راهحل این تضاد در کوردستان، از راه برچیدن اشغالگران کوردستان و تأمین سربلندی سیاسی برای کوردستان و ملت کورد است. برای این کار، تودههای کوردستان باید خود را در سازمان استقلالخواه کوردستان سازمان دهند و با قاطعیت و با تکیه بر نیروی پایانناپذیر ملت خود، با رعایت همه تاکتیکهای لازم، برای بهدستگرفتن قدرت سیاسی در کوردستان مبارزه و تلاش کنند.
اهداف استراتژیک حزب استقلال کوردستان
رهایی کوردستان
حزب استقلال کوردستان، به عنوان سازمانی رهاییخواه و دموکرات که در نتیجه یک ضرورت واقعی تاریخی در مبارزه کوردستان تأسیس شده است، با تحلیل عینی و مشخص از واقعیت کوردستان، برای بهدستآوردن حق تعیین سرنوشت ملت کورد و تشکیل دولت مستقل کوردستان، بهمنظور تأمین حاکمیت ملی ملت کورد، از نظر سیاسی، اقتصادی و نظامی مبارزه میکند.
حاکمیت مردم
حزب استقلال کوردستان برای تثبیت حاکمیت مردم در کوردستان رهاشده از راههای زیر تلاش میکند:
رفراندوم / همهپرسی
حق عمومی و برابر رأیدادن
انتخابات آزاد
تأسیس نظام پارلمانی
رأیگیری عمومی به عنوان راهنما برای پارلمان درباره مسائل خاص کشور
تشکیل جمهوری کوردستان
اصول کلی برنامه حزب استقلال کوردستان
سیاست داخلی
برنامه پیشنهادی حزب برای مردم کوردستان در عرصه سیاست داخلی کشور، عبارت است از دموکراسی و پلورالیسم. بنابراین حزب برای استقرار و تثبیت دموکراسی به عنوان سنگبنای دیدگاه خود مبارزه میکند. هدف این است که هر یک از اعضای جامعه آزادانه و به دور از نفوذ هر نوع قدرتی که خارج از کنترل خودشان باشد، زندگی انسانی و معنادار داشته باشند. دموکراسیای که در آن انسانها آزادانه و در شرایط برابر، همانند یکدیگر مشارکت کنند و سرنوشت جامعه را تعیین نمایند. از همین رو، حزب پلورالیسم سیاسی را یکی از پایههای مهم ساختار دموکراتیک ملت میداند.
حزب استقلال کوردستان مخالف آن است که جنسیت یا جندر به پایهای برای زندگی اجتماعی و تعیین حقوق و وظایف انسانها تبدیل شود. از همین رو، حزب به برابری کامل زن و مرد در همه عرصههای زندگی باور دارد و برای تأمین حقوق برابر زن و مرد در عرصههای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی مبارزه میکند.
حزب استقلال کوردستان حاکمیت قانون را بنیاد و ستون عدالت و برابری در جامعه میداند و از برابری اعضای جامعه در برابر قانون دفاع میکند. همچنین فراهمکردن شرایط اقتصادی برای همه اعضای جامعه بهمنظور دفاع از این حق را وظیفه جامعه میداند. حزب این حق را برای همه اعضای جامعه، با هر دین و هر دیدگاهی، به رسمیت میشناسد.
حزب در حالی که از آزادی دین و باور دفاع میکند، مذهب و دین و حکومت را دو پدیده جدا از هم میداند؛ حزبی سکولار است و از همین رو برای حاکمیت سکولار و مدنی تلاش میکند.
هر کوردی در کوردستان در انتخاب کار و محل سکونت خود آزاد است.
سازوکار دموکراسی باید شامل سازمانهای گوناگون، انجمنها و سندیکاهای متنوع برای دفاع از حقوق گروهها و طبقات مختلف اجتماعی باشد. این پلورالیسم خود پشتیبان و تضمینی برای موفقیت و وجود دموکراسی و پارلمانتاریسم و تثبیت آن خواهد بود.
حزب استقلال کوردستان به آزادی اندیشه، بیان، نوشتن، انتشار و مطبوعات باور کامل دارد و آن را حقی طبیعی برای مردم میداند.
حزب استقلال کوردستان در اکنون و آینده، سازماندهی نیروی پیشمرگه کوردستان در ارتش ملی میهنی را به سود عمومی مردم کوردستان میداند و باور دارد نیروی پیشمرگه متحد سبب تقویت مسئله برحق کورد در داخل و خارج کوردستان میشود.
از دیدگاه حزب استقلال کوردستان، مجازات اعدام برای مجرمان در همه انواع آن نادرست است و نمیتواند راهحلی برای از میان بردن یا کاهش جرمها باشد.
سیاست اقتصادی
به باور حزب استقلال کوردستان، نیاز عمومی و منافع جامعه باید درباره چگونگی سازماندهی اقتصاد کشور تعیینکننده باشد. از این رو ما هر نوع سلطه اقلیت در عرصه اقتصاد را رد میکنیم و از مشارکت ساکنان کوردستان در مدیریت، تصمیمگیری و نوآوری در میدان اقتصاد پشتیبانی میکنیم. هر نوع تصمیم اقتصادی باید حاصل مشارکت فعال همه مردم در فضایی دموکراتیک باشد. بهرهگیری از همه شکلها و شیوههای سازماندهی اقتصادی را به سود پیشرفت کشور میداند؛ ساختاری اقتصادی که شامل بخش دولتی، بخش خصوصی و بخش تعاونی باشد، امکان استفاده از همه توان اقتصادی کشور را در سه میدان صنعت، کشاورزی و خدمات و گردشگری فراهم میکند.
حزب استقلال کوردستان برای خواستههای اقتصادی کارگران و زحمتکشان کوردستان با هدف کاهش فاصله و تفاوت از نظر درآمد و دارایی مبارزه میکند.
حزب استقلال کوردستان از حق تأمین مسکن برای مردم، مراقبت بهداشتی عمومی و همهجانبه، گشایش مراکز آموزشی، مدارس و دانشگاهها، و ایجاد خدمات عمومی در سراسر کوردستان برای ساکنان کوردستان پشتیبانی میکند و اجرای آنها را از حاکمیت کوردستان مطالبه مینماید. در هر یک از این میدانها از نوآوری و ابتکار بخش خصوصی و تعاونی استقبال میکند.
حزب استقلال کوردستان برای احیای اقتصاد کوردستان، توسعه صنعت، گسترش و مکانیزهکردن کشاورزی و بالا بردن سطح زندگی تودههای مردم مبارزه میکند.
در همه انواع پروژههای اقتصادی و صنعتی باید جنبه پاک و سالم آن صنعت از نظر محیط زیست و زیستبوم در نظر گرفته شود. هوای پاک و خاک بدون سم و آلودگی برای زندگی مردم در کوردستانی آباد، بنیادهایی مهماند. از همین رو وظیفه حفاظت از محیط زیست سالم بر عهده حاکمیت کوردستان خواهد بود و باید اهمیت ویژهای به آن داده شود؛ هر فرد این کوردستان نیز باید در سطح خود در این زمینه خود را مسئول بداند و در حفاظت از محیط زیست کوردستان با حاکمیت همکاری کند.
حزب استقلال کوردستان دموکراسی سیاسی و دموکراسی اقتصادی را از هم جدا نمیکند. به این معنا که همانگونه که با همه توان در برابر دیکتاتوری سیاسی و سوءاستفاده از قدرت سیاسی میایستد، همانگونه نیز در برابر سوءاستفاده از قدرت اقتصادی و فساد در همه بخشهای اقتصادی میایستد. هدف این سیاست حزب آن است که هر کس بتواند در تولید، برنامهریزی و اداره امور جامعه در عرصه اقتصاد مشارکت داشته باشد.
حزب استقلال کوردستان کار را به عنوان پایه و عاملی برای سلامت جامعه میداند. در همین پیوند، حق روشن و آشکار هر کسی است که مطابق توانایی، تخصص و ظرفیت خود خواهان کاری شرافتمندانه باشد و این وظیفه حاکمیت است که این فرصت را برای او فراهم کند.
سیاست فرهنگی
حزب استقلال کوردستان باور دارد که دولت کوردستان، که در حقیقت باید دولت مردم باشد، باید وظایف زیر را انجام دهد:
تأمین آموزش رایگان و عمومی در سراسر کوردستان برای همه اعضای جامعه و در همه سطوح آموزشی.
حزب معتقد است که خواندن و نوشتن برای هممیهنان غیرکورد در کوردستان به زبان خودشان آزاد باشد، همزمان با زبان رسمی که زبان کوردی است؛ و حکومت باید ابزار لازم را برای آنان آماده کند و زمینه مناسب را فراهم آورد.
حزب معتقد است آموزش تا پایه دوازدهم اجباری و رایگان باشد.
مکانهای ورزشی و آموزشهای گوناگون برای جوانان بهویژه و برای شهروندان بهطور کلی ساخته شود. گامهای لازم برای پرورش و آموزش ورزشکاران جهت شرکت در رقابتهای داخلی و بینالمللی برداشته شود.
حزب استقلال کوردستان برای تأمین موارد زیر مبارزه میکند:
کار برای همه، حق تغییر کار، اجرای برنامهها و پروژههای منظم برای تأمین فرصت کار برای بیکاران، حق مرخصی سالانه چهار هفته در سال با حقوق کامل.
تثبیت ۳۷ ساعت کار در هفته یکی از اهداف مبارزه ما در میدان اقتصادی خواهد بود.
حق بازنشستگی برای همه، بهگونهای که سبب پشتگرمی و بینیازی اعضای جامعه شود.
ممنوعکردن بهکارگرفتن کودکان.
آب، جنگل، نفت و گاز، طلا و نقره و همه کانیها و هر اثر تاریخی، ثروت و دارایی ملی ملت کورد است و باید از آن حفاظت شود. دخالت و غارت این ثروت و دارایی از سوی حزب محکوم است و از راه قانونی پیگیری خواهد شد.
سیاست خارجی / بینالمللی
پایه سیاست بینالمللی کشور از دیدگاه حزب استقلال کوردستان عبارت است از استوار کردن استقلال کشور و حفاظت از حق استقلال در تصمیمگیری درباره سرنوشت خودمان. از همین رو، سیاست بیطرفی در روابط جهانی و میان کشورها را برای ملت کورد مناسب میداند و ما از این راه و دیدگاه پشتیبانی میکنیم.
همچنین از همکاری سازنده میان ملتها پشتیبانی میکنیم و قطعنامههای عمومی سازمان ملل متحد را میپذیریم.
بر پایه این اصول، حزب استقلال کوردستان جلب گستردهترین و بیشترین پشتیبانی برای مبارزه ملت کورد برای رهایی نهایی را برنامه خود در میدان سیاست بینالمللی میداند.
همچنین در سطح بینالمللی از همزیستی مسالمتآمیز میان ملتها و روابط دوستانه میان آنان بر پایه احترام دوجانبه پشتیبانی میکند و چنین رویکردی را به دولت آینده کوردستان پیشنهاد مینماید.
برنامه و آییننامه حزب استقلال کوردستان
برخی اصول ملی حزب استقلال کوردستان
حزب استقلال کوردستان، استقلال برای ملت کورد را حقی طبیعی تعریف میکند و همه انواع و ابعاد مبارزه برای این هدف را وظیفه سیاسی، تاریخی و ملی خود میداند. برای این هدف، نخستین گزینه حزب استقلال کوردستان تلاش برای آن است که از راه مطالبه از سازمان ملل متحد و سازمانهای جهانی، فشار بر رژیم اشغالگر ایران وارد شود تا به حقوق ملت ما برای تعیین سرنوشت ملی خود احترام بگذارد؛ یعنی ملت کورد در همه عرصهها با اراده آزاد خود بر خاک خود، اداره خاک و کشور خود را در دست گیرد.
این خواستهای مشروع و ضرورتی انکارناپذیر برای بقای ملت و کشور ماست. اما اگر رژیم حاکم، با وجود درخواست نهادهای جهانی، آن را بهصورت مسالمتآمیز نپذیرد و همچنان به سیاست سرکوب و انکار از راه اشغال ادامه دهد، آنگاه حزب استقلال کوردستان از همه گونه فعالیت و شیوههای مبارزه بهره خواهد گرفت؛ برای نمونه، بهرهگیری از شیوه مبارزه مسلحانه را حق مشروع خود میداند.
حزب استقلال کوردستان، همراه با احترام به حق تعیین سرنوشت و اصول بینالمللی حقوق بشر پذیرفتهشده از سوی سازمان ملل متحد و سازمانهای بیندولتی، همزمان بر پایه قوانین بینالمللی، کار برای ایجاد و تشکیل دولت موقت شرق کوردستان در تبعید و دوری از وطن را حق خود میداند.
ملت کورد
۱. ملت کورد همگی یک ملتاند، کشور آنان کوردستان است و بدون اراده خودشان میان دولتهای مختلفی تقسیم شدهاند که خاک کوردستان را اشغال کردهاند. جغرافیای کوردستان که از سوی حزب استقلال کوردستان پذیرفته شده، همان جغرافیایی است که در شرفنامه بدلیسی به آن اشاره شده است.
۲. ملت کورد، همانند ملتهای فارس، عرب، ترک و …، ملتی اصلی در خاورمیانه است.
۳. حزب استقلال کوردستان سلطه، ستمگری و اشغالگری ملت فارس و ملتهای دیگر بر ملت کورد را نمیپذیرد.
۴. حزب استقلال کوردستان میان ملت کورد در بخشهای مختلف کوردستان تفاوتی قائل نیست؛ اما به دلیل وضعیت ویژه و شرایط امروز، اولویت و وزن مبارزه خود را بر شرق کوردستان میگذارد.
۵. حزب استقلال کوردستان همه تفاوتهای دینی، مذهبی، گویشی و فولکلوریک/فرهنگی ملت کورد را میراث ملی، تمدنی و تاریخی میشناسد، به آن احترام میگذارد و از آن حفاظت میکند. همچنین با پذیرش و احترام به همه نمادهای ملی ملت کورد، مانند حاکمیت خاک، جغرافیا و پرچم کوردستان، «پرچم سهرنگ با نشان خورشید» که تا زمانی که پارلمان شرق کوردستان درباره آن تصمیم نهایی بگیرد از سوی حزب استقلال کوردستان پذیرفته شده است، سرود ملی «ای رقیب»، خون شهیدان و جانباختگان راه آزادی کوردستان در هر چهار بخش کوردستان و …، بیاحترامی به این نمادها را عبور از خط قرمز ملی تعریف میکند.
کوردستان
۱. حزب استقلال کوردستان همه جغرافیای کوردستان را کشور ملت کورد میبیند و ستم و تقسیم آن را مشروع نمیداند و آن را خطری بزرگ برای بقای ملی کورد تعریف میکند.
۲. حزب استقلال کوردستان آزادی و یکپارچگی کوردستان را وظیفهای ملی، سیاسی و تاریخی بر دوش خود میداند.
۳. حزب استقلال کوردستان بهصورت علمی و آکادمیک، با بهرهگیری از توان متخصصان حوزههای گوناگون مانند تاریخ و آثار تاریخی، زبان و فرهنگ، دین و آداب و سنتها، جغرافیا و خاک کوردستان، منابع زیرزمینی و رویزمینی و بهطور کلی محیط زیست کوردستان و همه اجزای آن، برای گردآوری دادهها و اطلاعات مستند در این حوزهها کار میکند.
۴. حزب استقلال کوردستان به همه اقلیتهای قومی کوردستان احترام میگذارد و همزمان به دو جنس زن و مرد به عنوان انسان کورد برابر نگاه میکند. همچنین بر این باور است که نظام اشغالگر کاری کرده است که زنان کورد یکبار به عنوان کورد و یکبار به عنوان زن، حقوقشان پایمال شود و مورد ستم قرار گیرند. بنابراین ما به عنوان حزب استقلال کوردستان، همراه با احترام به زنان، همه حقوق آنان را مشروع میدانیم و برای از میان بردن هر نوع ستم جنسیتی، طبقاتی و ملی تلاش میکنیم. همچنین به ویژگیهای زبانی، فرهنگی و دینی آنان و همه طبقات و اقشار جامعه کوردستان احترام میگذارد و هر نوع منطقهگرایی و تبعیض میان شهرها و مناطق کوردستان را رد میکند.
رهایی کوردستان
۱. رهایی مردم کوردستان بالاترین و مقدسترین ارزش ملی و برترین منفعت سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و اخلاقی است.
۲. آزادی و رهایی ملی از راه همبستگی سیاسی تضمین میشود.
۳. هیچ منفعت سیاسی، سازمانی، فردی یا خصوصی نباید مانع یکپارچگی نیروهای سیاسی کوردستان در برابر رژیمهایی شود که حق ملت کورد را انکار میکنند.
منفعت ملی
۱. منفعت ملت کورد سرچشمه مشروعیتبخشیدن به همه منافع سیاسی، دیپلماتیک و اقتصادی است.
۲. منافع فردی و حزبی میتوانند فدای منافع ملی شوند، اما نه برعکس.
اراده عمومی
۱. اراده عمومی قدرت را ایجاد میکند و به مشروعیت و روایی قدرت ادامه میدهد.
۲. رهبران پیش از هر کس باید به اراده عمومی احترام بگذارند و باید تلاش کنند دیگران نیز به اراده عمومی و ملی احترام بگذارند.
حاکمیت
حزب استقلال کوردستان باور دارد که:
۱. قدرت و مسئولیت امانت و وظیفهاند، نه مال و ملک؛ و باید به کسانی سپرده شوند که بتوانند منفعت عمومی ملت کورد را به بهترین شیوه بهکار گیرند و نتیجه مثبت به دست آورند و بدون تبعیض قبیلهای، خانوادگی، دینی و جنسیتی برای همه کار کنند.
۲. لازم است هر رهبر و مسئولی، قدرت را برای پیشرفت عمومی در سطح سیاسی و مادی، اخلاقی، اقتصادی و علمی به کار گیرد، نه برای منفعت سازمانی، فردی، خانوادگی، قبیلهای، دینی، منطقهگرایانه یا گویشی.
لازم است رهبران و مسئولان به منظور احترام به خواست عمومی و قانون، به شیوهای مسالمتآمیز از قدرت و مسئولیت کنار بروند تا افراد دیگر نیز با کسب تجربه حاکمیت بتوانند شایستگی خود را نشان دهند.
همبستگی و وحدت سیاسی
۱. حزب استقلال کوردستان به هر شیوهای از همبستگی و یکپارچگی درونی کوردها پاسداری میکند.
۲. حزب استقلال کوردستان گفتوگو، گذشت و احترام به وحدت را پایه حل هر مشکل داخلی قرار میدهد.
۳. حزب استقلال کوردستان جنگ داخلی و خشونت میان نیروهای سیاسی را رد میکند و آن را تهدیدی بزرگ علیه وحدت ملت کورد و بقای ملی میداند.
۴. حزب استقلال کوردستان، همراه با آمادهکردن شرفنامه ملی و میهنی، هر نوع جنگ کورد علیه کورد را خط قرمز میداند و آغازگر چنین جنگی را مجرم به شمار میآورد. چنین جنگی در ردیف خدمت به دشمنان کورد قرار میگیرد و سبب برهمزدن یکپارچگی درونی کوردها میشود.
۵. حزب استقلال کوردستان تلاش میکند برای تشکیل و ایجاد نیرویی ملی و میهنی مشترک که از نیروی پیشمرگه همه نیروها و طرفهای سیاسی شرق کوردستان تشکیل شود و زیر نام نیروی ملی یا ارتش ملی کوردستان فعالیت کند. این نیرو باید از نیروی پیشمرگه همه طرفها تشکیل شود و هر زمان لازم بود، اگر جنگی در برابر دشمنان کورد در بخشهای دیگر کوردستان پدید آمد، مشارکت فعال و مسلحانه داشته باشد.
۶. حزب استقلال کوردستان آماده است در راه احترام به ملت کورد و بهمنظور تضمین منافع عالی ملی، هر نوع همپیمانی لازم را در سطح سیاسی، دیپلماتیک و نظامی با احزاب و نیروهای دیگر کوردستانی انجام دهد.
۷. حزب استقلال کوردستان بر اساس منفعت ملی، با ملتهای ستمدیده دیگر که خاکشان از سوی ایران اشغال شده است، همپیمانی تشکیل میدهد.
نظام سیاسی برای کوردستان مستقل
۱. حزب استقلال کوردستان به روشها و اصول دموکراتیک معاصر پایبند است و آنها را در زندگی سیاسی و اداری در کوردستان به کار میگیرد.
۲. به آزادیهای عمومی و دیدگاههای سیاسی و دینی گوناگون احترام میگذارد و حق بیان آنها را حفظ میکند.
۳. حزب استقلال کوردستان بر این باور است که نظام سیاسی کوردستان باید سکولار و دموکرات باشد و نمیخواهد دولت و دین با یکدیگر کار کنند؛ اما در چارچوب نظام سکولار، برای باورهای دینی گوناگون و پیشرفتخواه جامعه کوردستان احترام ویژهای قائل است، مشروط بر آنکه مانعی در برابر خواست استقلالخواهی نباشند.
۴. حزب استقلال کوردستان نمیخواهد نیروهای سیاسی، سازمانهای جامعه مدنی و شخصیتهای سیاسی، منفعت کوردستان را ابزار منفعت خصوصی خود قرار دهند؛ همچنین نمیخواهد رهبران و نهادهای دینی سیاست را ابزار منفعت خاص دینی کنند یا برعکس.
رابطه با ملتهای خاورمیانه
۱. حزب استقلال کوردستان جز دشمنان کورد، مخالف هیچ کس و هیچ طرفی نیست و همزمان از ملتهای دیگر مانند عربهای اهوازی، ترکهای آذری، بلوچ، کاسپین و دیگر اقلیتهای ملی میخواهد که بر پایه منفعت مشترک، دشمن مشترک و همسایگی آینده، در چارچوب همپیمانیای متشکل از همه ملتهایی که خاکشان اشغال شده است، با هم کار، مبارزه و فعالیت کنیم.
۲. حزب استقلال کوردستان از این ملتهایی که در بالا نام برده شدند میخواهد حق طبیعی و مشروع ملت کورد را به رسمیت بشناسند و به اراده ملی ملت کورد، وحدت ملی، تاریخ و تمدن آن احترام بگذارند.
بخشی از اهداف حزب استقلال کوردستان
۱. تقویت مبارزه و مقاومت ملت کورد در شرق کوردستان در سطح سیاسی، دیپلماتیک و عوامل دیگر.
۲. توسعه اندیشه استقلال ملت کورد و تأسیس و بنیاد نهادن مراکز توسعه اندیشه استقلالخواهی در همه مناطق کوردستان.
۳. بنیاد نهادن یک استراتژی مشترک نو و موفق در چارچوب اصول بالا به منظور رهایی ملت کوردستان و رسیدن به استقلال.
۴. تلاش برای گردآوردن همه نیروهای استقلالخواه کوردستان.
۵. هدف حزب استقلال کوردستان در آغاز این است که شرق کوردستان را رها کند، اما هدف نهایی و آینده آن این است که ملت کورد، وحدت ملی کورد و جغرافیای کوردستان را به هم پیوند دهد و کوردستانی مستقل، سکولار، فدرال و دموکراتیک تأسیس کند.
۶. حزب استقلال کوردستان تلاش میکند مسئله استقلال ملت کورد در سطح بینالمللی به شیوهای عادلانه تعریف شود و در پایان پشتیبانی سیاسی و دیپلماتیک به دست آورد و از همه انواع پشتیبانی لازم برخوردار شود.
آییننامه داخلی حزب استقلال کوردستان
پیشگفتار
حزب استقلال کوردستان تشکیلاتی سیاسی و پیشگام از جبهه متحد دموکراتیک کوردستان است.
جبهه متحد دموکراتیک کوردستان در سال ۱۹۸۸ با همت گروهی از مبارزان کورد در داخل و خارج کشور، با فراخوان «کورد یک ملت است و کوردستان یک کشور است» تأسیس شد.
پس از دو سال مبارزه و تلاش، در ۱۹ آوریل ۱۹۹۰ برابر با ۳۰ خاکەلێوە ۲۶۹۰ کوردی، در نخستین کنگره، جبهه متحد دموکراتیک کوردستان نام خود را به حزب استقلال کوردستان تغییر داد.
حزب استقلال کوردستان از همان ریشه «کورد یک ملت است و کوردستان یک کشور است» به مبارزه و تلاش برحق خود ادامه داده است.
همه کسانی که به رهایی نهایی و استقلال کوردستان باور کامل دارند، میتوانند به صفوف حزب استقلال کوردستان بپیوندند و برای کوردستانی آزاد و مستقل تلاش کنند.
در ماه دسامبر ۲۰۲۵، پس از چندین نشست و تفاهم برای تقویت جریان استقلالخواهی، دو طرف، یعنی جنبش استقلالخواهان کوردستان و حزب استقلال کوردستان، با رأی همه اعضای خود تصمیم گرفتند صفوف مبارزهشان را یکی کنند و زیر نام حزب استقلال کوردستان به مبارزه و فعالیتهای خود ادامه دهند. بدین ترتیب، تاریخ جنبش استقلالخواهان کوردستان که در تاریخ ۱۶ بەفرانباری ۲۷۱۹ کوردی، برابر با ۵ ژانویه ۲۰۱۹ میلادی، تأسیس شده بود، به بخشی از تاریخ پیوسته حزب استقلال کوردستان تبدیل شد.
سیاست حزب استقلال کوردستان
اندیشه، دیدگاه و سیاست حزب استقلال کوردستان درباره کوردستان از نظر سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، حقوقی و تشکیلاتی، زیر نام مانیفست رهایی تصویب و منتشر شده است.
اصول کلی و برجسته حزب استقلال کوردستان عبارتاند از:
۱. کوردستان کشوری اشغالشده و مستعمره است که میان ترکیه، ایران، عراق و سوریه تقسیم شده است.
۲. رشد و توسعه جامعه عقبمانده کورد و کوردستان در پیوند با رهایی، وجود کوردستانی مستقل و تأسیس دولت مستقل کوردستان است.
مبارزه در کوردستان مبارزهای برای رهایی نهایی است و تضاد اصلی، تضاد میان ملت زیرسلطه کورد و اشغالگران کوردستان است.
۳. مسئله و موضوع ملی کورد از راه جنبش دموکراتیک درون کشورهای اشغالگر کوردستان حل نمیشود و تا این زمان نیز تجربهای تلخ و ناموفق بوده است.
۴. حل تضاد اصلی از راه برچیدن قدرت اشغالگر و سربلندی سیاسی برای ملت کورد و کوردستان ممکن میشود.
تذکر: برای آگاهی بیشتر درباره اندیشه، دیدگاه و سیاست حزب استقلال کوردستان در پیوند با جهان بیرون و شیوه اداره کشور مستقل کوردستان، به مانیفست رهایی حزب استقلال کوردستان مراجعه شود.
حزب استقلال کوردستان به پرچم ملی کوردستان باور دارد که شامل سه رنگ سرخ، سفید و سبز همراه با خورشیدی زرد در میانه است.
نشان و لوگوی حزب استقلال کوردستان عبارت است از: سه رنگ سرخ، سفید و سبز در بالا و خورشیدی در میان که پشت نقشه کوردستان نقش بسته است؛ و در پایین آن عدد ۱۹۸۸، سال تأسیس حزب، و نام حزب استقلال کوردستان نوشته شده است.
این آییننامه داخلی، چارچوب حقوق و وظایف اعضای رسمی حزب، اصول سازماندهی داخلی، شیوه مدیریت و اداره مرکز و ارگانهای حزب و بهطور کلی تعریف تشکیلاتی حزب استقلال کوردستان را تعیین میکند.
بخش نخست ـ اصول اصلی و بنیادین
ماده ۱ — تعریف
۱. نام رسمی حزب: «حزب استقلال کوردستان» و به انگلیسی:
Independence Party of Kurdistan
اختصار آن: PSK
۲. حزب استقلال کوردستان حزبی ملی، سیاسی، سکولار، دموکراتیک و فراگیر است که برای تأمین استقلال کوردستان و یکپارچگی ملت کورد تلاش میکند.
۳. حزب استقلال کوردستان بر پایه دموکراسی تأسیس شده است و پلورالیسم فکری در حزب آزاد است.
ماده ۲ — وظایف و ارزشها
۱. حزب استقلال کوردستان از حق تعیین سرنوشت ملت کورد دفاع میکند و برای تأسیس دولت مستقل کوردستان تلاش میکند.
۲. حزب استقلال کوردستان به دموکراسی، سکولاریسم، عدالت اجتماعی و حقوق بشر باور دارد.
۳. حزب استقلال کوردستان علیه اشغالگری و اشغالگران کوردستان مبارزه میکند و از هویت و شناسنامه ملی ملت کورد پاسداری مینماید.
۴. حزب استقلال کوردستان برای ایجاد روابط سیاسی با سازمانهای استقلالخواه آن ملتهایی که خاک و میهنشان از سوی دولت اشغالگر ایران اشغال شده است تلاش میکند و از مبارزه استقلالخواهانه آنان به عنوان حق مشروع هر ملت پشتیبانی میکند.
۵. حزب استقلال کوردستان به گوناگونی دینی، فرهنگی، کلتوری، گویشی و قومی احترام میگذارد.
۶. حزب استقلال کوردستان همکاری و همپیمانی با همه نیروهای ملی و کوردستانی را ضروری میداند.
ماده ۳ — اصول استراتژیک حزب
۱. حزب استقلال کوردستان برای رسیدن به استقلال کوردستان، در میدانهای بینالمللی تلاش دیپلماتیک و لابیگری میکند.
۲. حزب استقلال کوردستان از حق مشروع برای دفاع از ملت کورد و مبارزه علیه اشغالگری بهره میگیرد.
۳. حزب استقلال کوردستان بنا بر ضرورت شرایط برای تشکیل حکومتی موقت در تبعید تلاش میکند.
۴. حزب استقلال کوردستان سازماندهی نیروی پیشمرگه همه طرفهای کوردستانی در نیروی دفاعی نیرومند، استوار و متحد در قالب ارتشی ملی را ضرورتی مهم و ملی میداند و در این راه تلاش میکند.
۵. حزب استقلال کوردستان برای از میان بردن دوگانگی و تأمین یکپارچگی و وحدت میان نیروهای کوردی و کوردستانی تلاش میکند.
بخش دوم ـ عضویت
ماده ۴ — شرایط عضویت
۱. هر کوردی که به اهداف و اصول حزب استقلال کوردستان پایبند باشد، میتواند عضو رسمی حزب شود.
۲. عضو رسمی باید کمتر از هجده سال سن نداشته باشد.
تذکر: جوانانی که کمتر از ۱۸ سال سن دارند، میتوانند در سازمان جوانان عضو و فعال باشند.
۳. عضو باید روحیه میهندوستی و احساس ناسیونالیسم کوردی، «کوردیسم»، داشته باشد.
۴. عضو حزب استقلال کوردستان نمیتواند عضو هیچ حزب و تشکل سیاسی کوردی دیگری باشد.
ماده ۵ — روند عضویت
۱. عضو حزب باید فرم عضویت را پر کند و تعهدنامه عضویت را امضا نماید.
۲. عضو باید دستکم دو ماه پیش از عضویت، در مرکز تشکیلات وظایف آموزشی و آزمونهای خود را انجام داده باشد.
ماده ۶ — سطح عضویت
۱. عضو رسمی و عادی
۲. عضو مراکز
۳. عضو کمیته مرکزی که در کنگره انتخاب میشود
۴. عضو دفتر سیاسی که از سوی کمیته مرکزی انتخاب میشود
ماده ۷ — وظایف عضو
۱. پایبندی به اصول و ارزشهای حزب
۲. تلاش برای رسیدن به اهداف حزب
۳. رعایت دیسیپلین و قواعد سازمانی
۴. مشارکت فعال و کارا در نشستهای رسمی و عمومی
۵. حفظ اسرار و اطلاعات داخلی حزب
۶. تلاش برای رشد آگاهی ملی و دانش سیاسی
۷. تقویت ارتباط با جامعه و جذب اعضا و هواداران جدید
۸. پشتیبانی و دفاع از تصمیمهای حزب و رهبری آن
۹. احترام به دیگر اعضا و حفظ روحیه همدلی؛ اعضای حزب مانند اعضای یک خانوادهاند.
۱۰. پرداخت حق عضویت ماهانه که مرکز مالی تعیین میکند و باید به بخش مالی پرداخت شود.
ماده ۸ — حقوق عضو
۱. حق رأیدادن، انتخابکردن و نامزدشدن در ارگانهای حزب
۲. حق انتقاد، پیشنهاد، پرسش و پیگیری انتقادها و پیشنهادهای خود
۳. مشارکت فعالانه در تصمیمگیری از راه ارگانهای مربوطه
۴. دریافت پاسخ روشن از مسئولان
۵. شرکت در نشستها و فعالیتها
۶. بهرهمندی از آموزش سیاسی و سازمانی
ماده ۹ — دیسیپلین سازمانی
۱. در حالت نقض اصول حزب:
- اخطار شفاهی
- اخطار کتبی برای مدت مشخص
- تعلیق موقت
- بازپسگیری حق عضویت
۲. عضو حق اعتراض به تصمیم کمیته دیسیپلین و درخواست بازنگری در تصمیمها را دارد.
ماده ۱۰ — روند رسمی درخواست عضویت و فرم عضویت
۱. روند عضویت رسمی در حزب با پر کردن فرم رسمی «درخواست عضویت» انجام میشود.
بخش سوم ـ ساختار سازمانی حزب
ماده ۱۱ — اصول کلی
۱. رهبری و همه مراکز در حزب استقلال کوردستان از پایین به بالا انتخاب میشوند.
۲. مراکز باید گزارش ماهانه خود را به رده بالاتر ارائه دهند و از راه دفتر سیاسی و دبیر، کمیته مرکزی از چگونگی اجرای وظایف آگاه شود.
۳. وحدت و دیسیپلین در حزب وظیفهای بنیادین است و در همه سطوح باید رعایت شود.
۴. لازم است همه فعالیتهای حزب بر پایه سیستمی هماهنگ، برنامهمند و برنامهریزیشده باشد.
۵. لازم است همه مراکز برنامه و آییننامه داخلی مکتوب و منسجم ویژه خود را داشته باشند.
ماده ۱۲ — ساختار سازمانی حزب
۱. کنگره
کنگره بالاترین ارگان تصمیمگیرنده حزب است و هر سه سال یکبار با مشارکت اعضای کمیته مرکزی، جانشینان و نمایندگان منتخب مراکز برگزار میشود.
۲. کنگره فوقالعاده
۱. هر زمان یکسوم اعضای حزب یا دوسوم اعضای کمیته مرکزی به هر دلیلی آن را لازم بدانند، کنگره فوقالعاده برگزار میشود.
کنگره فوقالعاده تنها درباره موضوعاتی بررسی و تصمیمگیری میکند که سبب برگزاری آن شدهاند.
تالار / سلسلهمراتب سازمانی
رهبر
دبیر
سخنگو
کمیته مرکزی
دفتر سیاسی
مراکز
ماده ۱۳ — وظایف کنگره عمومی
۱. تعیین سیاست و استراتژی کلی حزب
۲. بازبینی، اصلاح و تصویب آییننامه و برنامه
۳. بازبینی و ارزیابی مبارزه و تلاشهای گذشته حزب
۴. انتخاب کمیته مرکزی
ماده ۱۴ — وظایف کمیته مرکزی
۱. اداره سیاستها و توصیههای کنگره حزب
۲. تأمین مالی و اقتصادی حزب، رسیدگی و نظارت بر درآمدها و هزینهها
۳. نظارت بر کار و فعالیت همه ارگانها و مراکز
۴. پاسخگویی نسبت به تصمیمات کنگره
۵. از آنجا که دفتر سیاسی و دبیر را انتخاب میکند، در زمان لازم اختیار تغییر اختیارات دبیر و دفتر سیاسی را دارد.
ماده ۱۵ — برگزاری کنفرانس عمومی حزب
۱. کنفرانس عمومی با تصمیم کمیته مرکزی یا دفتر سیاسی برای مسائل بسیار مهمی که نیازمند کنگره فوقالعاده نباشند، تشکیل میشود.
۲. همه مراکز حق دارند کنفرانس ویژه خود را برگزار کنند.
ماده ۱۶ — اختیارات دفتر سیاسی
۱. اداره امور روزانه حزب
۲. هماهنگی میان مراکز حزب
۳. اجرای تصمیمهای کمیته مرکزی و تصمیمگیری و اجرای آنها در زمان لازم و مناسب
ماده ۱۷ — دبیرکل
۱. کمیته مرکزی و دفتر سیاسی را برای نشستها فرا میخواند و نشستها را اداره میکند.
۲. بر اساس تصمیمهای حزب، پروتکلها را امضا میکند.
۳. چهره حزب در برابر داخل و دنیای بیرون است و مسئول اجرایی و دفتر سیاسی است.
۴. نمایندگی حزب را در همه عرصههای داخلی، ملی و بینالمللی بر عهده دارد.
۵. گزارش کار و فعالیتهای حزب را به کنگره و کمیته مرکزی ارائه میکند.
۶. درباره چگونگی اداره امور همه ارگانهای حزب پاسخگو است.
ماده ۱۸ — رهبر
رهبر، رهبر معنوی است که پاسدار راه حزب است و ارگانهای حزب را برای پیروی از برنامه و اساسنامه راهنمایی میکند؛ مسئول حل مشکلات داخلی حزب است؛ برای ایجاد فضایی مناسب در داخل حزب تلاش میکند تا هیچکس احساس بیگانگی نکند و همزمان در نشستهای رهبری و دفتر سیاسی شرکت میکند.
ماده ۱۹ — سخنگوی حزب
۱. سخنگوی رسمی حزب در برابر بیرون حزب است.
۲. موضع حزب را در عرصههای داخلی و بینالمللی اعلام و رسانهای میکند.
ماده ٢٠ — هیئت پژوهشهای استراتژیک
۱. برای پژوهش درباره وضعیت سیاسی منطقه و جهان.
۲. ارائه پیشنهادها برای تدوین سیاستهای حزب.
ماده ٢١ — مراکز کار و فعالیت حزب
۱. مرکز تشکیلات
۲. مرکز روابط عمومی
۳. مرکز رسانه و اطلاعرسانی
۴. مرکز دارایی و مالی
بخش چهارم — شفافیت اقتصادی، مالی و مدیریت درآمد و منابع
ماده ۲٢ — منابع مالی حزب عبارتاند از:
۱. حق عضویت ماهانه
۲. کمکهای داوطلبانه
۳. درآمد پروژهها و فعالیتهای اقتصادی
۴. پشتیبانی مالی از سوی نهادها، افراد و طرفهایی که با اصول حزب همسو هستند
۵. درآمد در چارچوب قوانین بینالمللی و سازگار با اصول حزب
ماده ۲٣ — شفافیت مالی
۱. مرکز مالی، گزارش سالانه مالی را به دفتر سیاسی و از راه دبیرکل به کمیته مرکزی و همچنین کنگره ارائه میکند.
۲. هر نوع کمک مالی قابل توجه باید به اطلاع دفتر سیاسی برسد.
بخش پنجم — منشور اخلاقی
ماده ۲٤ — قواعد و قوانین اخلاقی برای اعضا
۱. احترام به کرامت انسان و احترام به گوناگونی دینی، فرهنگی و جنسیتی، و همچنین دفاع از حقوق زنان و اقلیتهای جنسیتی
۲. دوری از زبان خشن و بیاحترامی و همچنین دوری از هر نوع تبعیض، خشونت و دوگانگی
۳. پایبندی به اصول دموکراتیک در رفتار سازمانی
۴. حفظ وحدت و یکپارچگی سازمانی
بخش ششم — بازبینی و اصلاح
ماده ۲۵ — بازبینی آییننامه و برنامه
۱. اصلاح آییننامه داخلی و برنامه سیاسی حزب تنها در کنگره عمومی و با رأی اکثریت شرکتکنندگان انجام میشود.
۲. پیشنهادهای اصلاح آییننامه داخلی یا برنامه سیاسی حزب باید دستکم یک ماه پیش از برگزاری کنگره عمومی به کمیته مرکزی یا هیئت آمادهسازی کنگره اعلام شوند.