از ۲۸ فوریه تا ۸ اوت ۲۰۲۶؛ حملات رژیم اشغالگر ایران به جنوب کوردستان
بیش از ۹۵۰ حمله موشکی و پهپادی، ۳۲ شهید، ۱۵۴ زخمی و خسارتهای انسانی، اقتصادی و زیستمحیطی
از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، اقلیم کوردستان هدف مجموعهای گسترده از حملات موشکی، پهپادی و توپباران قرار گرفته است. بخشی از این حملات مستقیماً از سوی رژیم ایران و بخشی دیگر از سوی شبهنظامیان مسلح وابسته به آن رژیم از داخل خاک عراق انجام شدهاند.
در برخی از رویدادها، طرف حملهکننده بهطور رسمی مسئولیت را بر عهده گرفته یا محل پرتاب پهپادها و موشکها شناسایی شده است. افزون بر این، شیوه حملات، نوع سلاحها، محل پرتاب و نوع اهداف، تمام این مجموعه حملات را به رژیم ایران و شبکه شبهنظامیان نیابتی آن مرتبط میکند.
اهداف تنها پایگاههای نظامی نبودند. فرودگاه، پایگاه پیشمرگه، اردوگاه محل سکونت خانوادههای احزاب شرق کردستان، خانههای شهروندان، هتل، شرکت، میدان نفتی، پالایشگاه، برج مخابراتی، تأسیسات برق، کوه، جنگل و منطقه گردشگری نیز هدف قرار گرفتهاند.
آمارها
حکومت اقلیم کردستان اعلام کرده است که از ۲۸ فوریه تا ۲۰ آوریل ۲۰۲۶، ۸۰۹ حمله پهپادی و موشکی ثبت شده که ۲۰ کشته و ۱۲۳ زخمی بر جای گذاشته است. آمار رسمی حکومت اقلیم کردستان
در مقابل، CPT در فاصله ۲۸ فوریه تا ۲۴ آوریل، ۶۹۵ حمله، از جمله ۵۵۱ حمله پهپادی، ۱۳۱ حمله موشکی، ۱۲ مورد توپباران و یک مورد تیراندازی را ثبت کرده است. بر اساس آن گزارش، ۲۲ نفر کشته و ۱۰۱ نفر زخمی شدهاند. گزارش CPT تا ۲۴ آوریل
با جمعبندی گزارشهای پس از ۲۴ آوریل، حملات ماههای مه، ژوئن، ژوئیه و هشت روز نخست اوت، مجموع حملات موشکی و پهپادی ثبتشده تا ۸ اوت ۲۰۲۶ از ۹۵۰ مورد فراتر میرود. اما تا آن تاریخ هیچ نهاد رسمی فهرست یکپارچهای منتشر نکرده است.
۲۸ فوریه تا نیمه نخست مارس؛ آغاز حملات گسترده
در ۲۸ فوریه ۲۰۲۶، همزمان با آغاز جنگ اسرائیل و آمریکا علیه رژیم ایران، اقلیم کردستان، بهویژه اربیل، به یکی از اصلیترین اهداف حملات رژیم ایران و شبهنظامیان وابسته به آن رژیم تبدیل شد.
در سه روز نخست بیش از ۷۰ موشک و پهپاد به سوی اربیل پرتاب شد. بسیاری از آنها بهوسیله سامانههای دفاع هوایی نیروهای ائتلاف رهگیری و خنثی شدند، اما بقایای پهپادها و موشکها در مناطق مسکونی، خیابانها، خانهها و املاک شهروندان فرود آمدند.
فرودگاه بینالمللی اربیل، کنسولگری آمریکا، پایگاه حریر، مقر تیپ ۱۱ پیشمرگه در دیگله، فرماندهی یگان ۷۰، مواضع وابسته به نیروهای ائتلاف، هتلها، برجهای مخابراتی و تأسیسات انرژی از جمله اهداف بودند.
در یکی از حملات، یکی از اعضای امنیت اقلیم کردستان شهید و عضو دیگری زخمی شد. همچنین مقرها و اردوگاههای حزب دموکرات کردستان ایران، حزب آزادی کردستان، کومله زحمتکشان کردستان، کومله انقلابی زحمتکشان کردستان ایران و سازمان خبات کردستان ایران در اربیل، کویه، زرگویز، زرگویزله، بانهگوره، دوکان، اطراف سلیمانیه و چندین مکان دیگر هدف حملات رژیم ایران قرار گرفتند.
از ۷ مارس تا ۱۵ مارس، CPT تنها در مدت یک هفته ۱۱۱ حمله پهپادی، موشکی و توپباران را ثبت کرد. تا ۱۵ مارس، مجموع حملات به ۳۰۷ مورد رسیده بود و ۸ شهید و ۵۱ زخمی بر جای گذاشته بود. گزارش CPT درباره دو هفته نخست حملات
در میان شهدا، این اعضا و پیشمرگههای احزاب شرق کردستان حضور داشتند: جلال رشیدی «کاوان»، اسماعیل رحیمی «آکو»، امید ویسی «امید روانسر»، اقبال صالحپور و فخرالدین مرادی. گزارش هانا درباره شهادت پیشمرگهها
۵ تا ۲۴ مارس؛ میدان نفتی، نیروهای خارجی و شهادت پیشمرگهها
در ۵ مارس، میدان نفتی سرسنگ در دهوک با دو پهپاد هدف قرار گرفت. واحد برق میدان دچار آتشسوزی شد و تولید روزانه نزدیک به ۳۰ هزار بشکه نفت متوقف شد. گزارش رویترز درباره میدان سرسنگ
در ۱۲ مارس، موشکی به پایگاه نیروهای ایتالیایی در اربیل اصابت کرد، اما تلفات انسانی نداشت. در همان روز حمله دیگری علیه محل آموزش نیروهای فرانسوی انجام شد. یک سرباز فرانسوی به نام آرنو فریون کشته و شش سرباز دیگر زخمی شدند.
در ۱۵ مارس، سه موشک رژیم ایران اردوگاهی وابسته به کومله را هدف قرار دادند.
در ۲۴ مارس، مقر پیشمرگه جنوب کردستان در منطقه سوران با موشک هدف قرار گرفت. در این حمله ابتدا شش پیشمرگه به نامهای ریبر عبدالله، زکری بێخشاشی، رامین عادل، شهاب بێخشاشی، کیوان مظفر و پشتیوان ملا موسی شهید و بیش از ۲۰ پیشمرگه نیز زخمی شدند.
بعداً ویسی آخر سعید شیروانی بر اثر شدت جراحات شهید شد و شمار شهدای این حمله به هفت نفر رسید. گزارش رویترز درباره حمله
حزب استقلال کردستان: حملات و تجاوزهای رژیم ایران به جنوب کردستان را محکوم میکنیم.
۲۸ مارس تا ۷ آوریل؛ حمله به رهبری و اماکن غیرنظامی
در ۲۸ مارس، محل سکونت محترم نچیروان بارزانی، رئیس اقلیم کردستان، در دهوک با پهپاد هدف قرار گرفت. در ۲۹ مارس، یک پهپاد در نزدیکی محل سکونت محترم مسعود بارزانی در اربیل رهگیری شد.
این دو حمله صرفاً حمله به یک ساختمان نبودند، بلکه پیامی سیاسی برای رهبری اقلیم کردستان بودند. اقلیم بیطرفی خود را در جنگ اعلام کرده بود، اما این بیطرفی سبب توقف حملات رژیم ایران نشد.
در ۱ آوریل، شماری از تأسیسات مرتبط با یک شرکت انرژی در نزدیکی اربیل با پهپاد شاهد هدف قرار گرفتند. در ۲ آوریل، دو پهپاد یک کارخانه تولید زغالسنگ در اربیل را ویران کردند. در ۵ آوریل، دو پهپاد منطقه مسکونی بختیاری در سلیمانیه را هدف قرار دادند.
نیمهشب ۷ آوریل، یک پهپاد بمبگذاریشده که به گفته دستگاه مبارزه با تروریسم اقلیم کردستان از خاک ایران پرتاب شده بود، خانهای غیرنظامی در روستای زرگهزاوی از توابع دارشکران را هدف قرار داد. موسی انور رسول و همسرش مژده اسعد حسن در خانه خود شهید شدند و دو دختر خردسالشان بیپدر و مادر ماندند. سند حکومت اقلیم درباره قربانیان
۱۴ تا ۲۴ آوریل؛ آتشبسی که حملات را متوقف نکرد
در ۱۴ آوریل، پهپادهای رژیم ایران مقر حزب دموکرات کردستان ایران در نزدیکی کویه و دو اردوگاه کومله زحمتکشان کردستان در استانهای اربیل و سلیمانیه را هدف قرار دادند.
غزال مولان چپرآوا، پیشمرگه زن کومله زحمتکشان کردستان و اهل مهاباد، بهشدت زخمی شد و بعداً بر اثر جراحاتش به صف کاروان شهدای کردستان پیوست. گزارش هانا میگوید حمله آسیب شدیدی به ریههای او وارد کرده بود و پیش از شهادتش، در انتقال و پذیرش او در بیمارستانها تأخیر رخ داده بود. گزارش تحقیقی هانا
پیام همدردی حزب استقلال کردستان به کومله زحمتکشان کردستان
در ۱۷ آوریل، با وجود آتشبس اعلامشده، رژیم ایران مقرها و اردوگاههای غیرنظامی حزب دموکرات کردستان ایران را در مناطق خلیفان، آلانه و جژنیکان با موشک و پهپاد هدف قرار داد.
ندا میری و سمیرا اللهیاری، دو زن پیشمرگه، شهید شدند. در حمله به اردوگاه غیرنظامی جژنیکان، شاهین آذربرزین ۱۷ساله شهید و پدرش، نادر آذربرزین، بهشدت زخمی شد. گزارش ههنگاو درباره حمله ۱۷ آوریل
در ۲۲ آوریل، حزب آزادی کردستان اعلام کرد که یک حمله پهپادی به یکی از مقرهایش سه پیشمرگه را زخمی کرده است.
بر اساس گزارش CPT، از ۸ آوریل تا ۲۴ آوریل، با وجود آتشبس، ۴۸ حمله ثبت شد. ۷۵ درصد این حملات مستقیماً از سوی رژیم ایران انجام شده بود و ۷۸ درصد آنها اردوگاهها و مراکز احزاب شرق کردستان را هدف قرار داده بودند.
مه و ژوئن؛ ادامه حمله به اردوگاهها
از اواخر آوریل تا اواسط مه، اردوگاهها و مقرهای احزاب شرق کردستان در سورداش، بالیسان، گردهچال، زاویهسپی، آزادی و مناطق اطراف اربیل و سلیمانیه چندین بار هدف قرار گرفتند.
برخی از این مکانها تنها پایگاه پیشمرگه نبودند؛ زنان، کودکان، بیماران، سالمندان و خانوادههای پناهندگان سیاسی در آنها زندگی میکردند. در نتیجه حملات، صدها خانواده ناچار شدند اردوگاهها را ترک کنند یا به مکان دیگری منتقل شوند.
در ۲۷ ژوئن، گردشگران در منطقه برفی سوران یک پهپاد رژیم ایران از نوع «آرش–۲» را یافتند که تقریباً بهطور کامل سالم مانده بود. وجود پهپاد و مواد منفجره عملنکرده در کوهها و مناطق گردشگری، خطری بلندمدت برای ساکنان، دامداران و گردشگران ایجاد میکند. گزارش کشف پهپاد آرش–۲
ژوئیه؛ مرحلهای تازه از کشتار
در ماه ژوئیه ۴۸ حمله پهپادی و موشکی در اقلیم کردستان ثبت شد. ۴۳ حمله تنها در مدت یک هفته انجام شدند. اربیل، دارشکران، کویه، حلبچه و مناطق سلیمانیه از اصلیترین اهداف بودند. آمار حملات ژوئیه
کشتار ۱۷ ژوئیه در زرگویزله، در استان سلیمانیه، خونینترین حمله پس از آتشبس بود. در نتیجه حمله همزمان موشکی و پهپادی به محل کومله، ابتدا ۹ نفر شهید شدند.
بعداً ابوبکر هوشنگی، یکی از زخمیها، در ۲۱ ژوئیه جان باخت و شمار شهدا به ده نفر رسید:
فرهاد قمری، احمد محمودی، سروش نصری، سینا سفری، یاسین کیانپور، کسری رحماننژاد، سیاوان نیکیخا، زکریا فقی حسن آغا، رضا صادقی و ابوبکر هوشنگی. گزارش شماره دو هانا
حزب استقلال کردستان حمله موشکی ایران به مقرهای کومله را محکوم میکند.
در ۱۹ ژوئیه، مقر حزب آزادی کردستان در نزدیکی دارشکران با پهپاد انتحاری هدف قرار گرفت و دستکم هشت پیشمرگه زخمی شدند. عمق سوختگیها، ادامه آتش و نوع جراحات، ظن استفاده از مادهای آتشزا، از جمله فسفر سفید، را ایجاد کرده است.
حزب آزادی کردستان: ایران در حمله پهپادی از مواد منفجره آمیخته با فسفر سفید استفاده کرده است
استفاده از فسفر سفید
در ۲۷ و ۲۸ ژوئیه، کویه و اطراف کوه هیبت سلطان با پهپاد هدف قرار گرفتند. در ۳۱ ژوئیه، مراکز سازمان خبات کردستان ایران در توپزاوا و بعشیقه مورد حمله قرار گرفتند و بخشی از ساختمانها و تأسیساتشان ویران شد.
۱ تا ۸ اوت؛ حمله و آتشسوزی تازه
در ۱ اوت، پهپادها منطقه نزدیک غار جاسنه در اطراف روستای گچینه دوکان را هدف قرار دادند و آتش گستردهای در علفها و پوشش گیاهی منطقه ایجاد شد. خسارت انسانی گزارش نشد.
صبح ۲ اوت، دو پهپاد به سوی مقر یگان ۷۰ پیشمرگه در تاسلوجه رفتند. هر دو پیش از رسیدن به هدف رهگیری شدند، اما سقوط بقایا باعث آتشسوزی شد. گزارش حمله به یگان ۷۰
در ۸ اوت، رژیم ایران بار دیگر محل سکونت احزاب شرق کردستان در اطراف سلیمانیه را با پهپاد هدف قرار داد. یکی از پهپادها مقابل خانه یکی از اعضای دفتر سیاسی کومله زحمتکشان کردستان سقوط کرد. آن شخص آسیبی ندید و تا زمان انتشار خبر، میزان خسارت اعلام نشده بود. گزارش حمله ۸ اوت
نام شهدایی که تأیید شدهاند
از مجموع ۳۲ شهید و جانباخته ثبتشده، نام ۲۹ نفر بهروشنی در منابع رسمی، حزبی، رسانهای و حقوق بشری منتشر شده است:
اعضا و پیشمرگههای احزاب شرق کردستان تا ۱۷ آوریل:
جلال رشیدی «کاوان»، اسماعیل رحیمی «آکو»، امید ویسی «امید روانسر»، اقبال صالحپور، فخرالدین مرادی، غزال مولان چپرآوا، ندا میری، سمیرا اللهیاری و شاهین آذربرزین.
پیشمرگههای شهید حمله به سوران:
ریبر عبدالله، زکری بێخشاشی، رامین عادل، شهاب بێخشاشی، کیوان مظفر، پشتیوان ملا موسی و ویسی، سعید شیروانی.
قربانیان غیرنظامی:
موسی انور رسول و مژده اسعد حسن.
سرباز فرانسوی:
آرنو فریون.
شهدای حمله ۱۷ ژوئیه:
فرهاد قمری، احمد محمودی، سروش نصری، سینا سفری، یاسین کیانپور، کسری رحماننژاد، سیاوان نیکیخا، زکریا فقی حسن آغا، رضا صادقی و ابوبکر هوشنگی.
نام یک عضو امنیت و نام دو شهید دیگر از مجموع آمار ۳۲ نفر، در منابع بررسیشده موجود بهروشنی یافت نشده است. همچنین هیچ نهادی تا ۸ اوت فهرست کامل ۱۵۴ زخمی را منتشر نکرده است.
خسارتهای مادی و اقتصادی
تا ۲۰ آوریل، حکومت اقلیم کردستان این خسارتها را ثبت کرده است:
- در استان اربیل، ۷۲۶ شهروند واردشدن خسارت به خانه، خودرو یا محل کار خود را ثبت کردهاند.
- در سلیمانیه و حلبچه، ۲۴ حمله به اماکن غیرنظامی به اموال و داراییهای دهها نفر خسارت وارد کرده است.
- در اداره مستقل سوران، خانه، خودرو یا محل کار ۳۵ شهروند آسیب دیده است.
- در دهوک، شرکتهای بخش خصوصی و املاک غیرنظامی بیش از ۱۳ بار هدف قرار گرفتهاند.
CPT تا ۲۴ آوریل، آسیبدیدن بیش از ۶۷ خانه و ساختمان مسکونی و ۴۵ خودروی غیرنظامی را بهطور مستقل ثبت کرده است. این رقم از آمار حکومت اقلیم کردستان کمتر است، زیرا CPT فقط خسارتهایی را که در سامانه نظارتی خود تأیید کرده، در جدول آورده است.
میدان نفتی سرسنگ، پالایشگاه لاناز، انبارهای نفت و روغن موتور، شرکت تولید زغالسنگ، برجهای مخابراتی و شماری از شرکتهای خارجی در معرض حمله، آتشسوزی یا توقف موقت قرار گرفتند.
در ماه ژوئیه، بهدلیل خطرهای امنیتی، برخی شرکتهای انرژی فعالیتهای خود را موقتاً متوقف کردند و تأمین گاز و برق در برخی مناطق کاهش یافت.
تا ۸ اوت هیچ ارزیابی رسمی و یکپارچهای به دلار یا دینار درباره مجموع خسارتها منتشر نشده است. بنابراین تعیین یک رقم مالی، بدون ارزیابی شرکتها، بیمه، حکومت اقلیم و مالکان، مبنای مستند ندارد.
خسارتهای زیستمحیطی
خسارتهای زیستمحیطی فقط به سقوط موشک و پهپاد در کوهها محدود نیست. آتشسوزی میدانهای نفتی و پالایشگاهها، سوختن جنگلها و مراتع و بقایای مواد منفجره و پهپادهای عملنکرده میتوانند آثار بلندمدتی بر خاک، آب، گیاهان و حیوانات ایجاد کنند.
پس از حملات ۱۷ ژوئیه، آتش نزدیک به ۵۰ هکتار مرتع و جنگل طبیعی را در میان زرگویز، زرگویزله، کوه سویره و رشتهکوه گلزرد سوزاند. نیروهای پلیس جنگل و محیط زیست با همکاری مردم منطقه آتش را مهار کردند. گزارش آتشسوزی ۵۰ هکتاری
در کوه هیبت سلطان، جاسنه، گچینه و اطراف تاسلوجه نیز آتشسوزیهای گسترده ثبت شدهاند. اما تاکنون هیچ ارزیابی رسمی درباره مجموع مساحت سوخته، شمار حیوانات و جانداران ازبینرفته، میزان آلودگی خاک و آب یا هزینه بازسازی محیط زیست منتشر نشده است.
ارزیابی حقوقی
بند ۴ ماده دوم منشور ملل متحد، تهدید یا استفاده از زور علیه تمامیت ارضی و استقلال سیاسی یک دولت را منع میکند؛ مگر با رضایت دولت میزبان، تصمیم شورای امنیت یا در چارچوب دفاع مشروع از خود. متن منشور ملل متحد
تاکنون هیچ مدرک عمومی درباره رضایت عراق به این حملات فرامرزی یا تصمیم شورای امنیت منتشر نشده است. صرفاً نامیدن یک حزب سیاسی یا مسلح بهعنوان «دشمن» یا «جداییطلب»، مجوز قانونی برای موشکباران خاک یک دولت دیگر ایجاد نمیکند.
در حقوق بینالملل بشردوستانه، طرفهای جنگ موظفاند رزمنده را از غیرنظامی و هدف نظامی را از اموال غیرنظامی تفکیک کنند، تناسب را رعایت کنند و تمام اقدامات ممکن را برای کاهش آسیب به غیرنظامیان بهکار گیرند. قواعد هدفگیری در حقوق بینالملل بشردوستانه
عضویت در یک حزب کوردستانی، زندگی در اردوگاهی وابسته به یک حزب یا نامیدن فردی بهعنوان پیشمرگه، بهتنهایی آن فرد را به هدف مشروع نظامی تبدیل نمیکند. باید مدرک مشخصی وجود داشته باشد که فرد هنگام حمله مستقیماً در عمل جنگی مشارکت داشته یا وظیفه رزمی مستمری بر عهده داشته است.
اگر ثابت شود که خانهها، اردوگاههای خانوادگی یا افراد خارج از جنگ عمداً هدف قرار گرفتهاند، یا حملات بدون تفکیک و نامتناسب با منفعت نظامی بودهاند، میتوانند موضوع تحقیق درباره جنایت جنگی قرار گیرند.
اما تصمیم نهایی درباره مسئولیت کیفری به تحقیقات کارشناسی، شناسایی نوع سلاح، محل پرتاب، هدف مشخص، زنجیره فرماندهی و حفظ زنجیره مدارک نیاز دارد.
مسئولیت بغداد و جامعه بینالمللی
حفاظت از حریم هوایی عراق، جلوگیری از فعالیت شبهنظامیان مسلح خارج از قانون و حفاظت از ساکنان اقلیم کوردستان از مسئولیتهای قانون اساسی حکومت فدرال عراق است.
اما در سراسر این مدت، اقلیم کوردستان تا حد زیادی به سامانه دفاعی نیروهای ائتلاف متکی بوده و سامانه کامل دفاع هوایی عراق در اقلیم مستقر نشده است.
لازم است:
- یک تحقیق مستقل بینالمللی در همه مکانهای مورد حمله انجام شود.
- بقایای پهپادها، موشکها و مواد مشکوک با رعایت زنجیره حفظ مدارک جمعآوری شوند.
- حکومت عراق آن شبهنظامیانی را که از داخل خاک عراق به جنوب کردستان حمله میکنند شناسایی و بازخواست کند.
- سامانه دفاع هوایی برای شهرها، روستاها، اردوگاهها و تأسیسات مهم اقلیم کردستان فراهم شود.
- خسارتدیدگان بر اساس قانون شماره ۲۰ سال ۲۰۰۹ و اصلاحیه آن، قانون شماره ۵۷ سال ۲۰۱۵، جبران خسارت شوند.
- سازمان ملل متحد و نهادهای حقوق بشری، ظن استفاده از مواد فسفری و مواد شیمیایی را پیگیری کنند.
- سوابق پزشکی، هویت قربانیان، محل دقیق حمله و نوع سلاحهای استفادهشده در یک آرشیو حفاظتشده گردآوری شوند.
حملات ۲۸ فوریه تا ۸ اوت ۲۰۲۶ صرفاً مجموعهای از رویدادهای حاشیهای جنگ نبودند. اقلیم کردستان، با وجود اعلام بیطرفی، با صدها پهپاد و موشک به میدان تقابل رژیم ایران و نیروهای نیابتی آن تبدیل شد.
پس از آتشبس، کاهش حملات به تأسیسات آمریکا به پایان حملات منجر نشد؛ بلکه بخش اصلی اهداف به سوی احزاب کردستانی، اردوگاههای خانوادگی و اماکن غیرنظامی تغییر یافت.
مجموع پیگیریها تا ۸ اوت از بیش از ۹۵۰ پهپاد و موشک، دستکم ۱۲ مورد توپباران، ۳۲ شهید و ۱۵۴ زخمی حکایت دارد. پشت این ارقام، دو کودک بیپدر و مادر، خانوادههای آوارهشده، پیشمرگهها و شهروندان شهید، تأسیسات انرژی متوقفشده و کوهها و جنگلهای سوخته قرار دارند.
تا زمانی که حملهکنندگان بازخواست نشوند، دفاع مؤثری برای آسمان کردستان فراهم نشود و خسارتدیدگان جبران نشوند، خطر تکرار این حملات ادامه خواهد داشت.



