در یک کنفرانس بینالمللی در بروکسل، نمایندگان احزاب و سازمانهای کوردستانی، شخصیتهای مستقل، حقوقدانان، دانشگاهیان و کارشناسان بینالمللی، موضوع نمایندگی ملت کورد در سازمان ملل متحد، سازوکارهای حقوقی و دیپلماتیک مرتبط و گامهای آینده را بررسی کردند. در میان سخنرانیها و پیشنهادهای مطرحشده، آشتیاکو پورکریم، دبیرکل حزب استقلال کوردستان، نقشهراهی سیاسی، حقوقی و نهادی برای انتقال این موضوع از سطح گفتار به فعالیت مستمر بینالمللی ارائه کرد.
بروکسل – ۳ اکتبر ۲۰۲۶
کنفرانس «نمایندگی ملت کورد در سازمان ملل متحد» روز ۳ اکتبر ۲۰۲۶ در دانشگاه آزاد بروکسل، Vrije Universiteit Brussel – VUB، به دعوت کنگره ملی کوردستان – KNK برگزار شد.
این کنفرانس از صبح تا عصر ادامه داشت و برنامه آن شامل ارائه دیدگاه کارشناسان، سخنرانیها و پیامهای شرکتکنندگان، بحث درباره گامهای آینده و در پایان انتشار بیانیه نهایی بود.
نمایندگان احزاب و سازمانهای سیاسی و نهادهای کوردستانی از بخشهای مختلف کوردستان و دیاسپورا، همراه با شماری از دانشگاهیان، حقوقدانان و کارشناسان بینالمللی در این کنفرانس حضور یافتند.
از جمله میهمانان و کارشناسان بینالمللی میتوان به بری فیشر، حقوقدان آمریکایی؛ میلون کوتاری، دانشگاهی و مقام پیشین سازمان ملل؛ اوگموندور یونسون، وزیر خارجه پیشین ایسلند؛ و کانی لدسما، کارشناس حقوق بینالملل اشاره کرد.
محور اصلی گفتوگوها، راههای دستیابی کوردها به جایگاه و نمایندگی بینالمللی، سازوکارهای حقوقی و سیاسی، حق تعیین سرنوشت، امکان کسب جایگاه ناظر در نهادهای بینالمللی، تقویت دیپلماسی و ایجاد هماهنگی بیشتر میان نیروها و نهادهای کوردستانی بود.
در پایان کنفرانس، بیانیهای منتشر شد که در آن بر خواست شناسایی کوردها بهعنوان یک ملت در سطح سازمان ملل متحد، تلاش برای کسب جایگاه ناظر در نهادهای مرتبط و آغاز یک روند بلندمدت برای تأمین نمایندگی ملت کورد تأکید شده بود.
همچنین تصمیم گرفته شد کمیتهای برای پیگیری مسئله نمایندگی کوردها تشکیل شود و کارزاری گسترده برای جمعآوری میلیونها امضا در کوردستان و دیاسپورا آغاز شود تا این مطالبه در سطح بینالمللی با پشتوانه گستردهتری مطرح شود.
به این ترتیب، کنفرانس بروکسل تلاشی بود برای انتقال موضوع نمایندگی ملت کورد در نهادهای بینالمللی از سطح بحث سیاسی به روندی منظمتر که در آن حقوق، دیپلماسی، نهادسازی و پیگیری مستمر نقش اساسی داشته باشند.
آشتیاکو پورکریم: مسئله نمایندگی با آینده سیاسی و حاکمیت کوردستان پیوند دارد
در میان سخنرانیهای ارائهشده در کنفرانس، آشتیاکو پورکریم، دبیرکل حزب استقلال کوردستان، دیدگاه حزب خود درباره معنای نمایندگی ملت کورد و اقدامات عملی مورد نیاز برای پیشبرد آن را مطرح کرد.
پورکریم در آغاز سخنان خود از برگزارکنندگان کنفرانس برای مطرح کردن مسئله نمایندگی کورد در سطح بینالمللی تشکر کرد، اما تأکید داشت که این موضوع نباید صرفاً بهعنوان یک مسئله فنی یا دیپلماتیک دیده شود.
به باور او، مسئله نمایندگی مستقیماً با آینده سیاسی ملت کورد، حاکمیت کوردستان و جایگاه کوردها در جامعه بینالمللی مرتبط است.
از همین رو، به گفته او، پیش از تعیین نام یک نهاد، نوع نمایندگی یا سازوکار فعالیت آن، باید مبانی و هدف سیاسی آن نمایندگی بهروشنی مشخص شود.
تفاوت میان استقلال و راهحلهای درون دولتهای موجود
دبیرکل حزب استقلال کوردستان اعلام کرد که حزب متبوع او هدف سیاسی خود را بازگرداندن حاکمیت سیاسی به ملت کورد و تأسیس دولت مستقل کوردستان تعریف کرده است.
به گفته پورکریم، دولتبودن صرفاً به معنای داشتن یک حکومت محلی نیست، بلکه مالکیت حاکمیت، حق تصمیمگیری درباره آینده، برقراری روابط مستقیم با جهان و توانایی نمایندگی ملت در نهادهای بینالمللی را نیز در بر میگیرد.
او همچنین تأکید کرد که خودمدیریتی، فدرالیسم، کنفدرالیسم و استقلال، برنامهها و دیدگاههای سیاسی متفاوتی هستند و تفاوت میان این دیدگاهها نباید به نام وحدت سیاسی پنهان شود.
پورکریم گفت حزب استقلال کوردستان به حق هر جریان سیاسی برای داشتن برنامه خود احترام میگذارد، اما استقلالطلبان نیز همان حق را دارند که صریحاً اعلام کنند از دیدگاه آنان، نمایندگی بینالمللی با بازگرداندن حاکمیت سیاسی و تأسیس دولت ملت کورد پیوند دارد.
او با انتقاد از دیدگاهی که راهحل مسئله کورد را در تهران، آنکارا، بغداد و دمشق جستوجو میکند، یادآور شد که این دولتها هماکنون دارای نمایندگی رسمی در سازمان ملل هستند. از این رو، به گفته او، مطالبه نمایندگی مستقل کورد زمانی معنای سیاسی روشنتری پیدا میکند که کورد خود را صاحب سرنوشت و حاکمیت سیاسی خویش بداند.
حق تعیین سرنوشت باید شامل حق انتخاب استقلال نیز باشد
یکی از محورهای اصلی سخنان پورکریم، حق تعیین سرنوشت بود.
او تأکید کرد که تعیین سرنوشت باید انتخابی واقعی و آزاد باشد و نمیتوان آن را فقط به گزینههایی محدود کرد که دولتهای حاکم از پیش اجازه دادهاند.
بر این اساس، حزب استقلال کوردستان حق انتخاب استقلال و تأسیس دولت کورد را بخشی جداییناپذیر از حق تعیین سرنوشت میداند.
با این حال، پورکریم تأکید کرد که هدف سیاسی بهتنهایی کافی نیست و پس از دههها سخنرانی، بیانیه و کنفرانس، اکنون لازم است مطالبات سیاسی به فعالیت حقوقی، نهادی، حرفهای و مستمر تبدیل شوند.
نخست: تشکیل یک کمیسیون حقوقی مستقل
نخستین پیشنهاد پورکریم، تشکیل یک کمیسیون حقوقی مستقل بود که از متخصصان حقوق بینالملل، حقوق سازمانهای بینالمللی، حقوق بشر، حق تعیین سرنوشت و سازوکارهای سازمان ملل تشکیل شود.
او پیشنهاد کرد یکی از وظایف اصلی این کمیسیون، تهیه سندی بنیادین با عنوان زیر باشد:
«نقشهراه حقوقی برای ارتباط و فعالیت کوردها با نظام سازمان ملل متحد»
هدف این نقشهراه آن است که اقدامات آینده بر پایه چارچوب حقوقی مشخص و سازوکارهای تعریفشده پیش بروند، نه صرفاً بر اساس مواضع و شعارهای سیاسی.
دوم: دفتر هماهنگی امور بینالمللی کوردستان
دومین پیشنهاد اصلی پورکریم، ایجاد دفتر هماهنگی امور بینالمللی کوردستان بود.
به گفته او، چنین دفتری نباید ادعای جایگاه دیپلماتیکی را داشته باشد که از نظر حقوقی هنوز به دست نیامده است، بلکه باید بهعنوان یک مرکز حرفهای برای پژوهش حقوقی، هماهنگی، مستندسازی، تهیه گزارش، پیگیری روندهای بینالمللی و ایجاد ارتباط با نهادها و دیپلماتها فعالیت کند.
پورکریم ژنو را یکی از مراکز اصلی برای چنین فعالیتی دانست، بهویژه به دلیل تمرکز شمار زیادی از نهادهای سازمان ملل و سازوکارهای حقوق بشری در این شهر.
با این حال، او تأکید کرد که حضور مؤثر در ژنو صرفاً با افتتاح یک دفتر یا برگزاری چند دیدار مقطعی ایجاد نمیشود و نیازمند فعالیت روزانه و پیگیری مداوم است.
سوم: نظام ملی مستندسازی و آرشیو
یکی دیگر از پیشنهادهای پورکریم، ایجاد یک نظام ملی برای مستندسازی و آرشیو بود.
بر اساس این پیشنهاد، هر پرونده باید مطابق یک استاندارد واحد ثبت شود و شامل زمان و مکان رویداد، منابع، فرد یا افراد آسیبدیده، نوع رویداد، مدارک موجود، سطح راستیآزمایی و چارچوب حقوقی مربوط باشد.
به این ترتیب، مستندسازی از یک فعالیت صرفاً رسانهای فراتر رفته و به فرایندی حرفهای تبدیل میشود که بتوان از آن در اقدامات حقوقی و بینالمللی استفاده کرد.
چهارم: منشور مشترک میان احزاب و سازمانها
پورکریم پیشنهاد کرد هر سازوکار مشترک کوردستانی بر پایه یک منشور روشن و مشترک شکل بگیرد.
این منشور باید عضویت، حق رأی، سازوکار تصمیمگیری، مدت مسئولیت مدیریت، منابع مالی، نحوه هزینهکرد و سازوکارهای نظارتی را بهطور دقیق مشخص کند.
هدف از این سازوکار آن است که نهاد مشترک نمایندگی تحت کنترل یک حزب، یک فرد یا یک جریان خاص قرار نگیرد و شفافیت و پاسخگویی در اساس کار آن قرار داشته باشد.
پنجم: گروه آمادهسازی برای شش ماه
برای انتقال این پیشنهادها به مرحله اجرا، دبیرکل حزب استقلال کوردستان پیشنهاد کرد یک گروه آمادهسازی برای مدت شش ماه تشکیل شود.
وظایف این گروه شامل تأسیس کمیسیون حقوقی، تهیه نقشهراه حقوقی، تدوین پیشنویس منشور مشترک، تعیین استانداردهای مستندسازی و تهیه برنامه کاری، بودجه و سازوکار مدیریت خواهد بود.
حزب استقلال کوردستان آماده مشارکت عملی است
در پایان سخنان خود، پورکریم اعلام کرد که حزب استقلال کوردستان آماده است بهصورت عملی در تشکیل کمیسیون حقوقی، تدوین نقشهراه حقوقی و نهادی، ایجاد نظام مستندسازی و شکلدادن به سازوکاری مشترک، شفاف و حرفهای برای روابط بینالمللی مشارکت کند.
او همزمان تأکید کرد که این همکاری باید با حفظ موضع و برنامه سیاسی هر حزب و با پایبندی به قانون، حرفهایگری، شفافیت و مسئولیتپذیری انجام شود.
پورکریم سخنان خود را با این دیدگاه به پایان رساند:
«کورد یک ملت است و کوردستان یک میهن است.»
او ابراز امیدواری کرد که کنفرانس بروکسل صرفاً به یک نشست دیگر تبدیل نشود، بلکه آغاز روندی سازمانیافته و مستمر باشد؛ روندی که خواست سیاسی را به فعالیت نهادی تبدیل کند و پایههای حضور پایدار کوردستان در سطح بینالمللی را بنا نهد.


